Bowinn wordt mede mogelijk gemaakt door:

100
studenten van NHL Stenden Hogeschool aan de slag bij Bowinn

Maandag 19 april 2021 is in Dokkum de officiële aftrap van een multidisciplinair onderwijsproject in de regio Noordoost Fryslân. Een samenwerking tussen NHL Stenden Hogeschool Leeuwarden en Bowinn, campus voor innovatie in de bouw te Dokkum. Vanuit NHL Stenden Hogeschool Leeuwarden gaan maar liefst 100 eerstejaarsstudenten van verschillende technische opleidingen in de regio van start met leeropdrachten bij bedrijven in de sectoren bouw- en installatietechniek.

Bowinn is de plek waar kennis en innovatie samenkomen. Hier wordt door leden, kennispartners en mbo- en hbo onderwijs gezamenlijk gewerkt aan toekomstgerichte ontwikkelingen voor de bouw- en leefomgeving in Fryslân.

 

Uniek project in Noordoost Fryslân

De bouwcampus in Dokkum is een broedplaats met een open karakter. De focus ligt op industriële- en circulaire innovaties die alle (bouw)sectoren raken, in de volle breedte. Op de campus worden nieuwe toepassingen onderzocht, ontwikkeld en getest. Er wordt plek geboden aan ondernemers en onderzoekers om volop te kunnen experimenteren.
“De betrokkenheid van ondernemers uit de provincie Fryslân om aan dit project deel te nemen is groot’, aldus Martin van der Veen, directeur van Bowinn, “want zij bepalen dan ook de agenda van Bowinn”. Door een groeiend tekort aan technisch personeel is het belangrijk om technische studenten in een vroeg stadium kennis te laten maken met het bedrijfsleven in de regio. Vanuit deze gedachte is de samenwerking met NHL Stenden Hogeschool te Leeuwarden ontstaan. Hierdoor kunnen we gezamenlijk de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt realiseren en hopen hierdoor het tekort aan bekwame vakmensen te verkleinen.

Mensen willen graag comfortabel leven en wonen. Tegelijkertijd wordt van ons allen gevraagd een zo klein mogelijke voetafdruk achter te laten in het milieu. De trend tot verduurzaming en meer circulair maken van de economie wordt steeds duidelijker zichtbaar. Vanaf 2050 moeten alle woningen van het aardgas losgekoppeld zijn. Om dit te realiseren ligt er een grote uitdaging in de bouwsector, zowel voor nieuwbouw als voor bestaande woningen. Hiervoor is de inbreng van kennis door studenten van groot belang.

Goed opgeleid personeel voor de bouwsector

Door specifiek deze aansluiting te maken tussen onderwijs en arbeidsmarkt kunnen studenten van het HBO onderwijs nu vanuit de bouwcampus in Dokkum met leerdoelen aan de slag in de regio. Naast de samenwerking is ook het MBO onderwijs in Fryslân aangesloten, dit met het uiteindelijke doel om te komen tot een doorlopende leerlijn van vmbo tot hbo onderwijs. Bowinn wil samen met het onderwijs werken aan een toekomstig bestendige regio, waarbij de Friese bouwsector kan profiteren van goed opgeleide mensen.

Digitaal
en papierloos werken, hoe gaat dat in de praktijk?

Dinsdag 23 maart 2021 was de derde ochtendsessie van een reeks georganiseerd vanuit het programma BRAINR (een initiatief van BuildinG, Bouwend Nederland en partners). Bouwend Nederland – afdeling Friesland nodigde samen met Bowinn de deelnemers uit om de ochtend goed te beginnen met een gesprek over digitalisering.

Bij de start van het programma werd er een introductie gegeven over het programma BRAINR: lerend netwerk voor intelligente bouw. Er is een toenemende noodzaak voor de bouw en infrasector om te innoveren, gezien de maatschappelijke opgaves. Digitalisering speelt daarbij een cruciale rol om innovaties te versnellen. Als we nu niet proactief aandacht geven aan deze snelle ontwikkelingen en mogelijkheden, is er weinig tot geen grip op hoe we digitalisering willen en kunnen gaan toepassen. Daarbij komt het risico dat door de veranderingen die nu al plaatsvinden, de huidige bedrijven in de sector niet tijdig mee kunnen komen en dus niet toekomstbestendig zijn.

Bowinn ondersteunt het initiatief van BRAINR, en is in 2016 gestart met een club van enthousiaste ondernemers en praktijkorganisaties in een bouwcampus in Dokkum. Ze hebben als doel om onderwijs en praktijk dichter bij elkaar te brengen. Hiervoor hebben ze een proeftuin voor projecten rondom circulariteit en industrialisering met o.a. klimaatkamers waar innovatieve oplossingen getest kunnen worden.

Een kijkje in de keuken bij bouwbedrijf de Vries uit Leeuwarden
Bij De Vries werken ze 15 jaar met software van Centric, en daar zijn ze heel tevreden over. Ze zijn bewust geen koploper op het gebied van digitalisering, maar hebben de afgelopen jaren al flink wat stappen gezet. Mede-eigenaar Stephan Zuiderbaan vertelt openhartig over hoe ze de software toepassen, wat dit hun oplevert en laat het systeem live zien. Het systeem kan koppelen met diverse andere systemen, zorgt voor een efficiënte werkwijze en reduceert fouten. Ook de medewerkers zijn uitgerust met een tablet waar ze hun werkzaamheden en gebruikte materialen in kunnen voeren.

We spraken over hoe je het beste stappen in digitalisering kunt zetten, Stephan zijn advies is “om simpel te beginnen, bijvoorbeeld met de projectadministratie”. Vanuit daar kun je ook de facturatie en urenregistratie digitaliseren, maar het is aan jezelf welke modules je graag wilt gebruiken. De transitie naar papierloos werken gaat niet zonder tegenslag, en voor medewerkers is het lastig om deze transitie te omarmen. Maar vrijwel alle medewerkers zijn na verloop van tijd tevreden, “gun het proces tijd en blijf proberen wat wel en niet werkt” is het advies van Stephan.

De mogelijkheden van Exact Bouw7
Remco van der Heide presenteerde ons de mogelijkheden van de cloudbased software Exact Bouw7. Dat de software cloudbased is, geeft waarschijnlijk meteen het grootste verschil aan met de eerder besproken software van Centric. Bouw7 heeft de ambitie om de bouwwereld volledig papierloos te laten werken. “Wanneer meer en meer data is ingevoerd kun je gaan werken met voorspellende rapportages en gaat de data voor je werken. Het werk wordt efficiënter en daardoor aantrekkelijker voor je personeel”.

Vooraf inventariseren in welke fase je bedrijf zich bevindt is nuttig om te bepalen welke mate van digitalisering passend is. Het is geen quick win, maar het heeft tijd nodig om een systeem goed te integreren. Dat dit op de lange termijn vele voordelen oplevert mag duidelijk zijn.

De drempel wordt als hoog ervaren om daadwerkelijk te gaan digitaliseren
In gesprek met de deelnemers zijn de redenen om nog niet aan de slag te gaan met digitaliseren divers. Het ene bedrijf voelt de noodzaak nog niet zo, terwijl bij een ander bedrijf de leeftijd van het personeel als een belemmering wordt ervaren. Ook is het lastig om een goede keuze te maken voor welk softwarepakket je kiest, dit vergt een tijdsinvestering en helaas is er vaak geen tijd over om dit gedegen uit te zoeken. Er werd geopperd of het misschien een idee is om extern iemand in te schakelen met tijd voor én verstand van automatisering, eventueel alleen voor een periode. Dit idee werd zeker omarmd.

Daarnaast spraken we kort over welke rol opdrachtgevers en toeleveranciers spelen in deze digitaliseringsslag. Tot nu toe wordt er weinig gevraagd vanuit omliggende partijen om te digitaliseren, minder dan verwacht is de hele keten actief bezig om hierin stappen te zetten. Dit wil niet zeggen dat er om die reden zelf geen actie ondernomen hoeft te worden, maar het werkt niet stimulerend.

Tot slot concluderen we dat er behoefte is aan meer informatie over mogelijke softwarepakketten. Deze informatie door een dergelijke bijeenkomst is zeer nuttig, ook is het prettig om e.e.a. na te kunnen lezen. Afsluitend geeft Jan Haakma van QOP aan dat er ook vanuit de Regio Deal Noord- en Oost-Friesland mogelijkheden zijn om projecten te starten met subsidie, passend bij de versnellingsagenda. De versnellingsagenda richt zich op drie transities: de energietransitie, de grondstoffentransitie en de woningtransitie. Digitaliseringstrajecten kunnen goed aansluiten bij deze drie transities, waardoor het stukje financiële tegemoetkoming kan helpen om actief aan de slag te gaan.

 

 

LTT
is gestart met testen innovatieve sensoren

Op vrijdag 19 maart 2021 is LTT gestart met het testen van hun innovatieve sensoren en displays in de klimaatkamers van Bowinn. Let Things Talk B.V. biedt voor iedere leer- en werkomgeving een passende duurzame oplossing. Door het continue registreren van de luchtkwaliteit (binnen- en buiten) en de bezetting in elke ruimte. Zo geven de sensoren actueel en historisch inzicht in de luchtkwaliteit, de bezetting en maken het mogelijk intelligent te verwarmen en te ventileren. De nieuwe te ontwikkelen sensoren meten onder andere CO2, luchtvochtigheid, fijnstof, TVOC, luchtdruk, temperatuur en lichtopbrengst van ruimtes.

Meer informatie kunt u vinden op letthingstalk.nl

Op de foto vlnr, Coen Verboom, floormanager Bowinn,  Jan Willem Casteleijn, lead Developer/co-owner  LetThingsTalk en Danny Hulsman van HVACTechniek uit Emmeloord.

In
gesprek met Friese bouwbedrijven over ‘digitalisering in de bouw’

Dinsdag 9 maart 2021 was de eerste ochtendsessie van een reeks georganiseerd vanuit het programma BRAINR (een initiatief van BuildinG, Bouwend Nederland en partners). Bouwend Nederland – afdeling Friesland nodigde samen met Bowinn, campus voor innovatie in de bouw te Dokkum, de deelnemers uit om de ochtend goed te beginnen met een gesprek over digitalisering.

Bij de start van het programma werd er een introductie gegeven over het programma BRAINR: lerend netwerk voor intelligente bouw. Er is een toenemende noodzaak voor de bouw en infrasector om te innoveren, gezien de maatschappelijke opgaves. Digitalisering speelt daarbij een cruciale rol om innovaties te versnellen. Als we nu niet proactief aandacht geven aan deze snelle ontwikkelingen en mogelijkheden, is er weinig tot geen grip op hoe we digitalisering willen en kunnen gaan toepassen. Daarbij komt het risico dat door de veranderingen die nu al plaatsvinden, de huidige bedrijven in de sector niet tijdig mee kunnen komen en dus niet toekomstbestendig zijn.

Bowinn ondersteunt het initiatief van BRAINR, en is in 2016 gestart met een club van enthousiaste ondernemers en praktijkorganisaties in een campusachtige omgeving in Dokkum. Ze hebben als doel om onderwijs en praktijk dichter bij elkaar te brengen. Hiervoor hebben ze een proeftuin voor projecten rondom circulariteit en industrialisering met o.a. klimaatkamers waar innovatieve oplossingen getest kunnen worden.

Denken in parameters
De eerste inspiratiesessie werd gegeven door Klaas Droog van de Mâr, een toeleverancier voor de houtskeletbouw uit Grou die als missie heeft om woningen te maken die de aarde zo weinig mogelijk belasten. Om hieraan bij te dragen hebben ze Block2build opgezet. Directeur Klaas Droog heeft zijn medewerkers de opdracht gegeven om het oude bedrijf overbodig te maken door op een andere manier te gaan bouwen. In Block2Build gaan ze uit van het bouwprincipe CTO, Configure To Order. Het doel is om de woning, of delen ervan, te configureren naar standaard houtskeletbouw elementen om daarmee allerlei verschillende concepten te kunnen gaan ontwerpen. Hun huidige product wordt hierdoor slimmer, kleiner en sneller te produceren. Om dit te bereiken heeft De Mâr hun 750.000 elementen gecodeerd.

Een voorbeeld is een modulair dak dat ze hebben ontwikkeld door deze op te delen in kleinere modules die op een handige manier gekoppeld kunnen worden. Deze modules worden allemaal apart gemaakt in hun eigen fabriek. De producten van De Mâr kunnen straks door de aannemers zelf online besteld worden. Klaas heeft als doel om hiermee engineeringsuren naar nul terug te brengen, te kunnen opschalen en de leverbetrouwbaarheid te verbeteren. Ook de levertijd kan hiermee verkort worden en door de kracht van herhaling kan hij goedkoper gaan produceren.Tip die hij meegeeft: “wil je industrialiseren dan moet je gaan denken in parameters”.

Softwaretool Volgjewoning
De tweede inspiratiesessie werd gegeven door Miranca van der Tol van Volgjewoning. Volgjewoning is een online dossier waarin de koper centraal staat. Het heeft als doel om de consument optimaal en transparant te informeren tijdens de bouw van zijn of haar woning. Het platform kent een statusoverzicht waar iedereen de voor hem/haar relevante voortgang kan inzien. Tot slot zijn diverse koppelingen mogelijk met bekende softwareproducten in de bouw en met toeleveranciers met een digitale showroom. Een veelzijdig product wat kan helpen om de kopersbegeleiding efficiënter én digitaler in te richten.

Stichting QOP biedt ondersteuning in Noordoost-Fryslân
Jan Haakma vertelt over hoe QOP als aanjager de economie van Noordoost-Fryslân in een hogere versnelling zet. In de bouw hebben we te maken met drie transities: de grondstoffentransitie (circulariteit), energietransitie en hoeveelheid woningen die bijgebouwd moeten worden. QOP heeft subsidieregelingen voor innovatie en industrialisatie projecten in de bouw die bijdragen aan de doelen van de Versnellingsagenda. In het kader van digitalisering kan dit instrument ingezet worden voor innovatieve projecten.

In gesprek over digitalisering
De sessie wordt vervolgd door een uitvraag te doen. Tot welke groep behoor je op het gebied van digitalisering? Antwoorden variërend van gedigitaliseerde non-believer tot kartrekker op het gebied van digitalisering. De uitkomst in deze groep is 22 % matig gedigitaliseerde welwillende en 77% kartrekkers.

De opleidingsmogelijkheden worden kort besproken, NHL Stenden heeft een cursusaanbod ontwikkeld op het gebied van digitalisering en automatisering. Ook Bouwend Nederland is betrokken bij het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn BIM in samenwerking met de HanzePro en het Alfa-college.

Het verbreden van de kennis over digitalisering is noodzakelijk, maar dit wordt niet als belangrijkste voorwaarde om digitalisering in de bouw naar een hoger niveau te krijgen gezien. Uit een volgende poll bleek dat de begeleiding binnen het bedrijf om nieuwe werkprocessen te creëren bovenaan het lijstje staat om digitalisering goed toe te kunnen passen. Het aanbieden van tools, open en transparant informatie delen en kartrekkers binnen je bedrijf hebben zijn daarin cruciaal. Het idee werd geopperd om ook te gaan leren van andere sectoren en landen, om zo de digitale transitie verder te brengen.

We kijken terug op een geslaagde eerste sessie en geven op 11 en 23 maart een vervolg aan deze gesprekken met Friese bouw en infrabedrijven.

 

Innovatief
bouwbedrijf Spaansen Bouwsystemen B.V. te Harlingen

Donderdag 4 maart heeft Bowinn een bedrijfsbezoek gebracht aan Spaansen Bouwsystemen B.V. te Harlingen. Spaansen Bouwsystemen produceert, levert en monteert prefab betonelementen voor de casco woning- en lichte utiliteitsbouw. Het beton casco van Spaansen Bouwsystemen kan modulair worden opgebouwd. Casco’s van Spaansen, bestaande uit prefab wanden en vloeren, worden in nauw overleg met de klant berekend, voorbereid en geproduceerd. Zij worden uitgevoerd in zelfverdichtend beton en voldoen aan alle wensen en specificaties. “Wij engineren elke woning afzonderlijk waardoor wij onze ketenpartners maximale vrijheid in vormgeving en uitvoering bieden”, aldus Ferdinand Metzlar, directeur Operations Spaansen Bouwsystemen. Met de heer Metzlar onder andere gesproken over digitalisering in de bouw, en het geïndustrialiseerde bouwproces. “BIM is volledig geïntegreerd in ons bouwproces. Wij zijn ervan overtuigd dat in een technische, afgestemde samenwerking BIM positief bijdraagt en alle ketenpartners ondersteunt”, aldus Metzlar. Een geïndustrialiseerd bedrijfsproces staat garant dat de woningvraag optimaal kan worden ingevuld. Dit doen zij door in een professionele werkomgeving het casco te produceren. Het inbouwen van leidingwerk en aanbrengen van de benodigde kozijnen is voor ons vanzelfsprekend.

Spaansen Bouwsystemen B.V. is één van de vooruitstrevende bedrijven die de bouw van woningen kan versnellen en een voorbeeld is in ketensamenwerking.

Ferdinand Metzlar in de assemblage hal.

 

Let
Things Talk (LTT B.V.) , als lid aangesloten bij Bowinn

Let Things Talk is nu officieel lid van Bowinn. Edwin Muller, directeur LTT B.V. verteld waarom hij lid is geworden: “De faciliteiten, het onderwijs en het netwerk zijn ideaal voor Let Things Talk. In de klimaatkamers van Bowinn kan namelijk elk binnen- en buitenklimaat nagebootst worden om te bepalen hoe onze innovatieve sensoren zich gedragen onder verschillende omstandigheden. Condities die hier beïnvloed kunnen worden zijn o.a. temperatuur, luchtvochtigheid en wind. De klimaatkamers zijn voorzien van verwarming, koeling, ventilatie en meetapparatuur. Hierin kunnen we de ontwikkeling van onze innovatieve sensoren uitvoerig gaan testen. Wij zijn dan ook zeer blij met deze samenwerking. Medio maart gaan we start met de eerste proefopstellingen. Samen met studenten van NHL Stenden willen we ook een goede leeromgeving creëren voor de medewerkers van de toekomst”, aldus Edwin Muller.

Het eerste resultaat van de samenwerking is dat er door bemiddeling van Bowinn recent twee studenten van NHL Stenden zijn geplaatst bij LTT.  Medio maart wordt gestart met de eerste proefopstellingen en gewerkt aan innovatieve slimme sensoren voor in de bebouwde omgeving.

Links: Martin van der Veen, directeur Bowinn
Rechts: Edwin Muller, directeur Let Things Talk – Meer informatie www.letthingstalk.nl

Bowinn
heeft in opdracht van Jawotherm Nederland testen uitgevoerd voor een nieuwe elektrische radiator

Bowinn heeft in opdracht van Jawotherm Nederland een aantal testen uitgevoerd voor hun nieuwe elektrische radiator in onze klimaatkamers(*).   De uitkomsten zijn veel belovend. Het doel van Jawotherm Nederland is een duurzame wereld door gebouwen snel en simpel duurzaam te verwarmen.

Jawotherm: “Nederland is een van de voorlopers in duurzame ontwikkeling. Elke nieuwe woning moet een energie neutrale footprint hebben voor verwarmen van het binnenklimaat. De huidige oplossingen zijn echter duur, ingewikkeld te installeren en te onderhouden. We geloven dat het simpeler kan én moet om de drempel naar duurzame woningen te verlagen. We willen een ‘game changer’ zijn. Niet alleen voor nieuwbouw maar ook voor de bestaande bouw. Niet alleen voor de professionele markt, maar ook voor de particulier. We willen dit bereiken door terug te gaan naar de basis: verwarmen waar we de warmte het meeste nodig hebben: onder het raam. Goed geïsoleerde huizen met een duurzame bron van energie zijn hierbij onontbeerlijk”.

Verwarmen via elektrische radiatoren wordt vaak geassocieerd met een lage efficiëntie (COP) en een snelle reactie tijd. Twee testen zijn uitgevoerd door Bowinn. Als eerste test is de COP van de elektrische radiator bepaald. De tweede test is uitgevoerd om te bepalen of het comfort met een Jawotherm Nederland ook anders is ten opzichte van standaard elektrische radiatoren.
De COP van de radiator is 98%. Zo goed als alle elektriciteit verbruikt wordt benut door warmte. De Jawotherm Nederland reageert sneller dan een reguliere radiator is houdt de temperatuur ook langer en constanter vast. Snelle en constante warmte worden vaak door gebruikers vaak als comfortabel beschouwd.
Wij wensen Jawotherm Nederland veel succes met het vermarkten van deze nieuwe duurzame elektrische radiator.

De testresultaten kunt u lezen via https://static1.squarespace.com/static/5ddbec4b70c8a0143e457e57/t/5ff191b12547c5214a0549a8/1609666995604/Rapport+Jawotherm+%2818-11-2020%29.pdf

In
cross-sectorale projecten ontstaan vaak de echte innovaties

‘’In cross-sectorale samenwerkingsprojecten ontstaan vaak de echte innovaties.’’ Jan Haakma vertelt in de nieuwe editie van Bouwend Nederland over de subsidie Versnellingsagenda die beschikbaar is voor de bouwsector in Noordoost-Fryslân. Niet alleen voor innovaties op het gebied van industrialisatie en circulariteit, maar ook om te zorgen dat er voldoende personeel beschikbaar komt en blijft. Bij Bowinn kunnen ondernemers en onderwijsinstellingen hiervoor terecht! De kenniscampus heeft onder meer werkplaatsen om innovaties in elkaar te zetten en klimaatkamers om ze uit te testen, maar ook een grote ruimte voor bijeenkomsten en een leslokaal.

Lees het artikel hier (pagina 30).

Leden
en partners zichtbaar in Bowinn

Bowinn wil de innovatiekracht van de regio blijvend faciliteren en versterken. Innoveren doe je samen, onze leden en partners vormen daarom het fundament onder Bowinn. Wij ondersteunen ze op het gebied van kennis, netwerk en zichtbaarheid. De logo’s van alle leden en partners hangen daarom sinds vandaag op een mooie plek in het pand!

Wil jij kennis en ervaring opdoen, maar kom je ook kennis en ervaring delen? Door lid te worden van Bowinn wordt jouw bedrijf onderdeel van het ondernemersnetwerk.